Wsi spokojna, wsi wesoła – o Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu

Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu to urokliwe miejsce, które zachwyci niejednego miłośnika klimatów rustykalnych. Kompleks ten leży ok. 90 km na południowy zachód od Białegostoku, tuż przy drodze wojewódzkiej nr 690.

Muzeum zostało utworzone w roku 1962 z inicjatywy Towarzystwa Miłośników Ciechanowca. Mieści się w zespole pałacowo-parkowym z poł. XIX w., należącym niegdyś do hrabiostwa Starzeńskich. Zniszczona w czasie wojny posiadłość została odbudowana w latach 1966-1969. Od początku swojej działalności placówka zgromadziła ponad 40 zabytkowych obiektów wiejskich z pogranicza Mazowsza i Podlasia. W otoczeniu kwiatów i zwierząt wydają się one wciąż zamieszkane i pełne życia, jak dawnej. Zobaczymy tu również sad, pasiekę i ogródki warzywne. Z kolei Pasjonaci inżynierii będą mogli zapoznać się z pokaźnym zbiorem maszyn i narzędzi rolniczych, do pielęgnacji lasu i tartacznych.

Kilka słów o ks. Kluku

Patronem Muzeum jest ks. Jan Krzysztof Kluk, postać bardzo ciekawa i nietuzinkowa, o której warto wspomnieć. Urodzony 13 września 1739 r. w Ciechanowcu, już od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie naukami przyrodniczymi. W roku 1761 wstąpił do seminarium duchownego Ojców Misjonarzy przy Kościele Św. Krzyża w Warszawie. Święcenia kapłańskie otrzymał w roku 1763 i zaraz po nich został skierowany do domu magnata i starosty nurskiego Tomasza Ossolińskiego jako nadworny kapelan. W Nurze, mazowieckiej wsi leżącej niecałe 14 km od Ciechanowca, spędził cztery lata. W kolejnych latach ks. Kluk służył jako proboszcz parafii Winna oraz parafii św. Trójcy w Ciechanowcu. To właśnie tu założył „ogród osobliwych roślin” i rozwijał swoją działalność naukową.

Ks. Krzysztof Kluk był autorem licznych dzieł przyrodniczo-gospodarskich. Ponadto na zlecenie Komisji Edukacji Narodowej napisał podręczniki botaniki i zoologii dla szkół narodowych. Zaangażowanie na rzecz nauki i dorobek ks. Jana Kluka nie przeszły bez echa. W roku 1781 Król Stanisław August Poniatowski wyróżnił go orderem Merentibus, a Uniwersytet Wileński nadał mu tytuł „nauk wyzwolonych i filozofii doktora”. Osiągnięcia Kluka były bardzo ciekawe i miały nowatorski rys. Ciechanowiecki przyrodnik m.in. jako pierwszy w Polsce pisał o komórkowej budowie organizmów roślinnych i podkreślił wpływ czynników środowiskowych na kształtowanie organizmów (już wtedy pochylił się nad tematem ekologii!). W swoich publikacjach opisywał też korzyści z lasów, definiując zasady racjonalnej gospodarki lasami, które wciąż pozostają aktualne.

Co warto zobaczyć w Muzeum Rolnictwa?

W Muzeum w Ciechanowcu znajdziemy ogród roślin leczniczych, zaprojektowany w oparciu o XVIII-wieczny spis roślin zdatnych do zażycia lekarskiego z Dykcyonarza Roślinnego ks. Kluka. W dziele tym znajduje się obszerny rejestr roślin używanych w medycynie ludowej i oficjalnej z opisem ich właściwości terapeutycznych oraz chorób, z których leczą. I tak oto przechadzając się ścieżkami ogrodu dowiemy się m.in., że figa pospolita pomoże na ból zęba, werbena lekarska ukoi ból głowy, a lawenda zwyczajna złagodzi mdłości. Z kolei na lęki najlepszym sposobem okaże się napar z dzwonka szczeciniastego.

To nie wszystkie atrakcje, jakie czekają na nas w Muzeum w Ciechanowcu: na uwagę zasługuje XIX-wieczny i w pełni sprawny młyn wodny – jedyny taki w Polsce północno-wschodniej i jeden z niewielu w kraju. Obiekt został zbudowany z bali na planie litery L. Składa się z części mieszkalnej oraz przemysłowej. Młyn od początku należał do zespołu zabudowań rezydencji Starzeńskich. W 2020 roku przeprowadzono renowację zbiornika wodnego (zwanego również dworskim stawem), który przylega do młyna. Staw został założony również w XIX w. przez hrabiego Starzeńskiego i w ciągu kolejnych lat stał się niemym świadkiem historii. W czasie prac renowacyjnych w brzegach i na dnie akwenu znaleziono aż kilkadziesiąt niewybuchów z czasów II wojny światowej. Dzisiaj, po zakończeniu inwestycji, młyn wodny może już w pełnej krasie zaprezentować swoją pracę. Położony w romantycznej scenerii, zachęca turystów do spaceru w jego sąsiedztwie. Niedaleka młyna znajduje się ptaszarnia zamieszkała m.in. przez pawie indyjskie. W roku 2010 Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie przekazała Muzeum w darze sześć tych zjawiskowo pięknych ptaków.

Muzeum organizuje również liczne wydarzenia o zasięgu ponad lokalnym jak Niedziela Palmowa – Konkurs Palm Wielkanocnych, Jarmark Św. Wojciecha, Podlaskie Święto Chleba, Wykopki pod Wiatrakiem czy Konkurs Gry na Instrumentach Pasterskich im. Kazimierza Uszyńskiego.

Przed wejściem do Muzeum znajduje się parking, na którym można pozostawić auto na czas zwiedzania.

A jeśli lubicie zwiedzać skanseny, zapraszam Was do przeczytania mojego wpisu o Parku Etnograficznym w Tokarni (woj. świętokrzyskie).

Źródło:
muzeumrolnictwa.pl
radio.bialystok.pl